عطا ملك جوينى
849
تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسي )
اين وزير عاضد در جميع مواضع مطّردا و به نحو كلّى « شاور » مسطور است با شين معجمه و الف و يك واو « 6 » و در آخر راء مهمله . و چنان كه وزن عروضى اين كلمه در اشعار معاصرين او به نحو قطع و حتم مقتضى است آن را با يك واو متحرّكه تلفّظ مىكردهاند ( نه با دو واو از قبيل داود و طاوس و امثالهما ) به قياس اين بيت ذيل از عمارهء يمنى : ضجر الحديد من الحديد و شاور * من نصر دين محمّد لم يضجر حلف الزّمان ليأتينّ بمثله * حنثت يمينك يا زمان فكفّر در ديوان عمارهء يمنى « 7 » مدايح بسيار در حقّ صاحب ترجمه و برادران و پسران وى ديده مىشود و كلمهء « شاور » بالطّبع در اشعار او بسيار مكرّر و شايد بيش از پنجاه مرتبه ذكر اين كلمه در ديوان او آمده و همه جا مانند بيت فوق با يك واو متحرّكه بر وزن فاعل نه با دو واو بر وزن فاعول مانند داود و طاوس . و بر همين قياس است تلفّظ نام وى در جميع اشعار ساير معاصرين او كه نمونهاى از آن اشعار بعد ازين به دست داده خواهد شد . و هرچند ضبط اين كلمه يعنى تعيين حركت واو آن كه فتحه است يا ضمّه يا كسره در مورد صاحب ترجمه « 8 » در هيچ موضعى به دست نيامد ولى در بسيارى از مآخذ سابق الذّكر از قبيل النّكت العصريّهء عمارهء يمنى و ديوان اشعار همو هر دو طبع پاريس و نجوم الزّاهرهء ابن تغرى بردى نسخهء خطّى قديمى كتابخانهء 4 ملّى پاريس « 9 » غالبا اين كلمه به ضبط قلم شاور به فتح واو حركت گذارده شده است . و همچنين است به عينه در صبح
--> ( 6 ) - در جامع التّواريخ جلد اسماعيليّه نسخهء كتابخانهء ملّى پاريس ( Suppl . pers . 1364 ) ورق a 62 به بعد همه جا نام وزير ما نحن فيه « شاوور » با دو واو مسطور است ولى در همان كتاب نسخهء مرحوم براون ص 70 - 71 به طبق عموم مآخذ عربى « شاور » با يك واو . ( 7 ) - خلاصهاى از ديوان عمارهء يمنى به انضمام كتاب « النّكت العصريّة فى اخبار الوزراء المصريّه » همان مؤلّف كه سابق بدان اشاره نموديم به اهتمام مستشرق فرانسوى هرتويگ درنبورگ در سنوات 1897 - 1902 م در پاريس به طبع رسيده است در دو جلد بهعنوان ذيل Oumara du Yemen , sa Vie et Son ocurre par Hartwlg Derenbourg , Paris , 1897 - 1902 . 2 tomes . ( 8 ) - ولى در غير مورد صاحب ترجمه بنو شاور به كسر واو كه نام قبيلهايست از قبايل همدان در تاج العروس در مادّهء شور ضبط شده است . - و مخفى نماناد كه نام شاور از اعلام فوقالعاده نادر است و در هيچيك از كتب تواريخ معموله و معاجم رجال و طبقات و غيرها كه راقم سطور بدان دسترسى دارد با فحص شديد چنين نامى جز در دو مورد مذكور به نظر نرسيد . ( 9 ) - به نشان Arabe 1780 .